Alfabetik Sözlük

1. Eklem nedir?
İki kemikten birinin veya her ikisinin hareketine izin vermek için iki kemiğin birleştiği yere eklem denilir. Örn. kalça ve diz eklemleri

 

2. (TMJ)’nin tanımı:
♦ Temporomandibular eklemler yüzün iki tarafında, kulakların tam önünde yer alır.

  • Alt çenenin hareketi bu eklem vasıtasıyla mümkün olur.
  • Alt çene; mandibula veya mandibular kemik olarak adlandırılır.
  • Üst çene maksilla olarak adlandırılır ve şakak kemiğiyle (temporal kemik) birleşir. 
  • “Temporomandibular" terimi temporal ve mandibular kemikler arasındaki ilişki ile ilgilidir.
  • Bu eklem olmadan çiğneme ve konuşma mümkün değildir.


 

♦ TMJ bir çeşit dayanak(menteşe) eklemidir. Teknik olarak sürgülü dayanak eklemi olarak adlandırılır. Eklemin bu durumu, kemiğin hareket kabiliyetinin yüksek olmasını ve birçok farklı yöne hareket etmesini sağlar.

  • Ağız açılıp kapandığında alt çene yukarı aşağı hareket eder.
  • Yiyecekleri çiğnediğimizde ve konuşurken çene ileri, geri, yanlara veya dairesel olarak hareket edebilir. 
  • Küçük yaştaki çocuklarda çene normal bir menteşe gibi sadece yukarı aşağı hareket eder. Daimi dişlerin çıkması ile hareket kabiliyeti ve diğer hareketler gelişir.


 

3. "TMJ" nedir?
"TMJ", genellikle TM eklem bozukluklarını veya çene eklemi problemlerini ifade etmek için kullanılır. Çenemizdeki eklem kası, lif, disk ve kemiklerden oluşan karmaşık yapının gerektiği şekilde çalışmaması sebebiyle ortaya çıkan problem çene eklemi rahatsızlığı olarak adlandırılır.TMD veya tam adı ile Temporomandibular Eklem Bozukluğu ( Temporomandibular Joint disorder) alt ve üst çeneyi birleştiren bağın düzgün şekilde çalışmamasıdır.
 


4. Çene eklemi problemim olduğunu nasıl anlarım?
♦ Çok yaygın belirtileri aşağıda sıralanmıştır:

  • Kulakların önünde yer alan eklem bölgesinde ağrı 
  • Elma, havuç gibi sert yiyeceklerin ısırılmasında ağrı
  • Çene hareketlerinin sınırlı olmasına bağlı olarak ağzı açmada zorluk 
  • Eklemlerde gıcırtı veya tıkırtı türünden sesler duyulması 
  • Başağrısı

 

5. Kulağımda çatırtı, tıkırtı türünden sesler duyuyorum, eklem problemi olabilir mi?
♦ Evet, eklem problemi olabilir.

  • Başa veya eklemdeki alt çene kemiğinin ucuna eklenmiş bir disk vardır.
  • Bu disk bağlı olduğu kemik parçası ile hareket eder.
  • Diskin ve eklemin normal fonksiyonu  bozulduğunda hareket sırasında ses duyulabilir.
  • TMJ’yi çalışırken hissetmek için işaret parmağınızı kulağınızın önündeki üçgen biçimli sert dokunun üzerine koyun. Ağzınızı açıp kapatırken parmağınızı basılı tutun. Hissedeceğiniz hareket TMJ’nin görevini yaptığını ifade eder.
  • Diskin aşınması fiziksel, davranışsal ve psikolojik faktörler nedeniyle olabilir. 


 

6. Çene eklemi problemlerinin nedenleri nelerdir?
Çene eklemi bozukluklarının bazılarının nedeni tam olarak anlaşılamayan birçok faktör ile ilişliki olduğu sanılmaktadır. Aşağıda çene eklemi bozukluklarına neden olabilecek bazı faktörler belirtilmiştir:

  • Psikolojik stres
  • Dişleri istem dışı sıkmak ve gıcırdatma alışkanlığı olarak bilinen bruksizm
  • Hastalıklar(eklem iltihabı, kireçlenme gibi)  nedeniyle oluşan eklem dejenerasyonu
  • Trafik kazası sonucu başın şiddetli sarsılmasından ileri gelen travma
  • Dişlerin çiğneme sırasında bir araya gelme şekli (oklüzyon) veya normal olmayan çene yapısı (maloklüzyon) da sebep olabilir.

 


7. Çene eklemi problemleri nasıl teşhis edilir?
♦ Dişhekiminiz eklem bozukluğunun nedenini araştıracaktır:

  • Yüzde, boyunda ve ağızda yer alan eklem ve kasları kapsayan bir muayene yapılır.
  • Çene eklemlerinin özel rontgeni , tomografi veya MRItestleri istenecektir.
  • Genel sağlık durumunuz da kontrol edilerek eklem probleminin daha ciddi bir sorunun parçası olup olmadığı araştırılır.

 


8. Eklem problemleri nasıl tedavi edilir?
Tedavi; sorunun nedenine bağlıdır.
Belirtilerin nedeni olarak stres, eklem iltihabı veya diğer hastalıklar dikkate alınmalıdır. Herhangi bir neden tanısı konulamadığı durumlarda, semptomlar aşağıda belirtilen yöntemler ile tedavi edilir:

  • Fizyoterapi( fizik tedavi) 
  • Ağrı kesiciler
  • İltihap önleyici ilaç tedavisi
  • Nemli ısı uygulaması
  • Nedeni bruksizm ise dişlerin üzerine takılması için kişiye özel hazırlanan ısırma plağı olarak adlandırılan koruyucu plak (Okluzal splint) kullanımı
  • Bruksimin tedavisinde rahatlama terapisi de yararlı olabilir.
  • Çene üzerindeki yükü azaltmak ve pozisyonlarını değiştirmek için gerekli gereçler yapılabilir. 


 

9. Dental işlemler çene eklemlerine zarar verebilir mi?
Gelişmiş ortodontik ve diş restorasyonu teknikleri nedeniyle bunun mümkün olması çok olası değildir.

10. Cerrahi işlem bir tedavi seçeneği midir?
Cerrahi işlem son çare olarak oldukça ender kullanılır, bununla birlikte cerrahi işlemin yapılmasının gerekli olduğu örnekler bulunmaktadır.