Yetişkin Bilgi Merkezi

Ağız sağlığı – Diş ve diş eti bakımı


Ağız-diş sağlığının sağlanması ve korunması profesyonel ( dişhekimi tarafından yapılan) bakım ile tamamlanan bireysel bir çabayı gerektirir. Diş fırçalama ve diş ipi kullanımı gibi günlük ağız sağlığı uygulamaları, iyi bir şekilde gerçekleştirildiğinde diş çürüklerini ve diş eti hastalıklarını önleyebilir.
 

  1. Ağız sağlığı ve Diş Plağı nedir?
  2. Diş Plağı (Dental plak), diş taşı veya tartar nedir?
  3. Gıdalar plak oluşumunu etkiler mi?
  4. Ağız bakımı neden önemlidir?
  5. Diş plağını kontrol etmenin en iyi yolu nedir?
  6. Plak boyayıcı tabletler dişlerdeki plak oluşumunu nasıl gösterir?
  7. Diş ipi kullanmak neden önemlidir?
  8. Ağız sağlığını geliştirmeye yönelik diğer işlevsel araçlar nelerdir?
  9. Nasıl bir diş fırçası seçmeliyim?
10. Ne tür bir diş macunu ve ağız gargarası kullanmalıyım?
11.Diş plağı (dental plak) kimyasal ağız gargaraları ile kontrol altına alınabilir mi? 

 
1. Ağız sağlığı ve Diş Plağı nedir?
♦ Ağız sağlığını elde edebilmek ve koruyabilmek için, ağzın ve özellikle dişlerin, diş plağındanarındırılması ve düzenli olarak temizlenmesi gerekir.

♦ Diş fırçalama ve diş ipi kullanımı gibi günlük ağız sağlığı uygulamaları, diş çürüklerini ve dişeti iltihabını önleyebilir.

♦ Belirtilen günlük-mekanik- temizlik uygulamaları, florürlü ağız gargarası ile birlikte kullanılarak daha fazla yarar sağlanabilir.

♦ Ayrıca profesyonel temizlik için yılda iki kez diş hekiminizi görmeniz önerilir.
 

 
2. Diş Plağı (Dental plak), diş taşı veya tartar nedir?

♦ Diş plağı (dental plak), diş yüzeylerine yapışan ince bir bakteri tabakasıdır. Temizlenmediğinde, bakteri miktarı artar ve yemek artıkları da bu tabakaya eklenerek kalın bir birikinti haline gelir. Diş çürükleri ve dişeti hastalıklarının ana etkeni diş plağı içinde bulunan bakterilerdir.

♦ Plak, ağız çalkalamakla gitmez ancak diş fırçalama ve diş ipi kullanımı gibi mekanik temizlik işlemleri ile uzaklaştırılabilir.

♦ Ağız boşluğunda yaşayan bakteriler, diş yüzeylerinde, diş aralarında ve diş-dişeti birleşiminde toplanıp birikirler.  Diş yüzeyine ince bir film halinde yapışan plak tabakası düzenli olarak temizlenmez ise bakteriler sayı ve çeşit olarak artmaya devam ederler ve böylece zararlı etkileri de kısa sürede ortaya çıkar. 

♦ Plak içindeki bakteriler gıdalar ile alınan şekerleri aside dönüştürür.

♦ Asit dişin mine tabakasını eriterek diş çürüğünü başlatır

♦ Yumuşak bir birikinti olan plak kireçleşip sertleştiğinde diş taşı veya tartara dönüşür.

♦ Bu sertleşmiş tortu yani “diş taşı” fırçalama ile giderilemez, sadece dişhekimi tarafından temizlenebilir.


         Plak ve gingivoplasti                                               tedavi sonrası

 

 
3.  Gıdalar plak oluşumunu etkiler mi?

♦ Karbonhidratlar (şeker veya nişasta)  bakımından zengin olan yumuşak ve yapışkan gıdalar, plak ve tartar oluşumunu hızlandırır.

♦ Tatlı, bisküvi ve kek gibi şeker içeren yiyecek ve içecekleri tüketimini sınırlamakta yarar vardır.

♦ Karbonhidrat içeren gıdaların tüketimini normal öğünlerle sınırlamak ve öğün aralarında bu tip gıdaları tüketmekten kaçınmak, plak oluşumunu kontrol etmeye yardımcı olur.

♦ Bu yaklaşım, diş eti hastalığı ve diş çürümesi olasılığını da azaltır.
 

 

 
4. Ağız bakımı neden önemlidir?

♦ Ağız bakımı, diş plağı oluşumunu engellemesi nedeniyle önemlidir.  Plak, ağızda en yaygın rastlanan iki hastalığa; diş çürüğü ve diş eti hastalığına neden olur.

♦ Plak, dişlerden ne kadar uzun süre temizlenmezse, diş ve dişeti dokusunda hastalık oluşturma riski de o kadar artar.

♦ Bu hastalıkların önlenmesi ve tedavisi için, günlük fırçalama ve diş ipi temizliği ile dişler plaktan arındırılmalıdır.

 

5. Diş plağını kontrol etmenin en iyi yolu nedir?

♦ Diş fırçalama ve diş ipi kullanımı, ağzınızda plak oluşumunu kontrol altında tutar.

♦ Kahvaltıdan sonra ve yatmadan önce olmak üzere günde iki kez dişlerinizi fırçalayınız ve diş ipi ile temizleyiniz.

♦ Florürlü ağız gargarası ile her gün ağzınızı çalkalayınız.

♦ Daha az miktarda şeker kullanmanız, plak oluşumunu azaltacaktır.
 

6. Plak boyayıcı tabletler dişlerdeki plak oluşumunu nasıl gösterir?

Plakla kaplı diş yüzeyleri pürüzlü hissedilirken, temiz ve plağın olmadığı diş yüzeyi dil tarafından pürüzsüz hissedilir.
Doğru ve etkin bir diş fırçalamanın yapılıp yapılmadığının en iyi göstergesi plak boyayıcı tabletlerin veya solüsyonların kullanılmasıdır. Bu tabletler diş yüzeyine tutunmuş plağı boyararak plağın görünür hale gelmesini sağlarlar.
Plak boyayıcı tabletler plağın yoğun bir tabaka halinde bulunduğu noktaları daha koyu renkte, az bulunduğu noktaları daha açık renkte boyarken, plağın hiç bulunmadığı, temiz olan diş yüzeylerini de boyamazlar.
Tabletler veya solüsyonlar ağız temizliğinin tamamlayıcı bir parçası olmalıdır.

 

7. Diş ipi kullanmak neden önemlidir?

Diş aralarını temizlemenin en iyi ve en etkin yolu diş ipi kullanmaktır.
Diş iplerinin yassı, yuvarlak ve özel kullanımlar için üretilmiş “superfloss” gibi değişik türleri mevcuttur.

 

8. Ağız sağlığını geliştirmeye yönelik diğer işlevsel araçlar nelerdir?

Ağız sağlığı için üretilmiş birçok ürün bulunmaktadır. Bunlar:

Ara yüz (interproximal) fırçaları
Bu fırçaların amacına uygun en iyi kullanımı, diş eti çekilmesinin veya dişeti hastalığının sonucu olarak ortaya çıkan diş aralarındaki boşluklardır.

Interdental kürdanlar
Diş aralarını temizlemek için özel olarak üretilmiş yumuşak tahta çubuklardır. Dişlerin temizlenmesi ve diş etlerine masaj olması amacıyla kullanılır.
Yemeklerden sonra veya istenildiği zaman kullanılabilir. Ancak günümüzde restoranlarda ya da marketlerde satılan fabrikasyon üretilmiş kürdanlar sadece dişlerin arasına sıkışmış yemek artıklarının çıkartılmasına yardımcı olurlar.

Dil temizleyicileri
Dil yüzeyinde dile pürüzlü bir görünüm veren ve tad alma duyumuzu sağlayan minik çıkıntılar mevcuttur. Bunlara “dil papillaları” denir. Özel dil temizleyicileri bulunmaktadır.
Ağız florasonda bulunan bakteriler aynı zamanda dil yüzeyinde de barınırlar. Mevcut bakterilerin açığa çıkardığı kötü ağız kokusu diş yüzeylerinden oluşabileceği gibi dil yüzeyinden de kaynaklanabilir.
Dil temizleyicileri dil yüzeyindeki bu bakteriyel tabakayı temizlerler.
Geniz akıntısı veya soğuk algınlığı durumları da dil yüzeyinde tabaka oluşmasına neden olur. Bu tabakanın yoğun bir hal alması yine kötü ağız kokusuna sebebiyet verir.

        

Ağız duşları
Ağız duşları, özellikle sabit köprülerin olduğu ağızlarda ve diş aralarını temizlemede etkilidir. Ancak diş fırçasının yerine kullanılmamalıdır.
Ağız duşları sadece diş yüzeyindeki veya sabit köprülerin yüzeylerini temizlerler, plağı uzaklaştıramazlar.

 


 
9. Nasıl bir diş fırçası seçmeliyim?

İyi bir diş fırçasının özellikleri şunlardır:
Diş fırçasının başı yeterince küçük ve tüm dişlere ulaşabilmek için doğru açılı olmalıdır. Bir diş fırçası çok kıllı ve orta/yumuşak dokuda üretilmiş olmalıdır. Kılları naylondan üretilmeli ve uçları yuvarlak olmalıdır
Elektrikli diş fırçaları da diş plağının kontrol altında tutulmasında son derece etkilidirler. Sizin için en uygun olan elektrikli diş fırçasını seçerken diş hekiminize danışmanızda yarar vardır.
 

 
10. Ne tür bir diş macunu ve ağız gargarası kullanmalıyım?

Piyasada çok çeşitli diş macunları ve ağız gargaraları bulunmaktadır. Diş macunu seçerken önemli nokta florür içermesidir. Diş çürüğünü önlemesi nedeniyle florür içeren diş macunlarının çoğu önerilmektedir.
Sıcağa ve soğuğa karşı diş hassasiyeti, diş macunlarının içerdiği duyarlılık önleyici (desensitising) etkenlerle hafifletilebilir.
Beyazlatıcı diş macunlarının kullanımı özellikle koyu dişlere sahip olan bireyler tarafından aranan hale gelmektedir. Ancak bu tip diş macunlarının etkinliğinin sınırlı olduğu aklıda tutulmalıdır.
Piyasada birçok amaca hizmet eden farklı kimyasal içeriklere sahip diğer ağız gargaraları da bulunmaktadır.  Diş hekiminize hangi diş macunu ve ağız gargarasını önerdiğini sorunuz.

 

11. Diş plağı (dental plak) kimyasal ağız gargaraları ile kontrol altına alınabilir mi?

Klorohexidin gibi kimyevi madde içeren ağız gargaraları dental plak oluşumunu kontrol altında tutar. Bu tür gargaralar aynı zamanda dişeti hastalığının tedavisinde de kullanılır. 
Uzun süreli kullanımda bazı yan etkileri olabileceğinden kullanmadan önce diş hekiminize danışınız.